Coś przydatnego szczególnie dla maturzystów. Na maturze bardzo często pojawiają się pytania dotyczące form rzeźby a część z nich polega (znacznie upraszczając) na uzupełnianiu brakujących informacji. Poniżej znajduje się maksymalnie skompresowana dawka wiedzy w postaci tabelki skupiającej się na trzech elementach: nazwie formy terenu, czynniku rzeźbotwórczym oraz procesie, który prowadzi do powstania danej formy terenu. Jeszcze niżej znajduje się wyjaśnienie wybranych pojęć.
Delta – nagromadzenie materiału rzecznego na dużej powierzchni w kształcie trójkąta w miejscu ujścia rzeki. Powstaje w wyniku spadku prędkości rzeki a więc i siły nośnej w momencie gdy ta wpada do zbiornika.
Dolina V-kształtna – dolina rzeczna o przekroju w kształcie litery V. Cechuje się wąskim dnem i stromymi zboczami. Jest charakterystyczna dla górnego odcinka rzeki. Powstaje w wyniku pogłębiania koryta rzeki przez materiał skalny wleczony po dnie (Erozja wgłębna)
Kanion – dolina rzeczna o wąskim dnie i bardzo stromych oraz wysokich zboczach przekraczających nawet kilometr. Powstaje na obszarze wyżynnym, gdzie rzeka łatwo wcina się w mniej odporne skały a erozja wgłębna przeważa nad erozją boczną.
 |
| Kanion / Obraz Piero Di Maria z Pixabay |
Kocioł eworsyjny (marmit) koliste zagłębienie w korycie rzeki w górnym odcinku. Może mieć głębokość dochodząca do kilku metrów. Powstaje w miejscach, gdzie woda tworzy zawirowania drążąc wtedy zagłębienia niesionym materiałem.
Meander (zakole) – zakręt rzeki o łukowatym, sierpowatym kształcie powstający w dolinie rzecznej na terenie równinnym. Powstaje w wyniku przenoszenia się nurtu (miejsca w rzece gdzie woda płynie szybciej, a więc potrafi silniej erodować) od jednego brzegu do drugiego. Nurt zawsze będzie znajdował po zewnętrznej stronie zakrętu, gdzie będzie dominował proces erozji a brzeg będzie stromy. Na przeciwległym brzegu, gdzie prędkość rzeki jest mniejsza będą dominowały procesy akumulacji a brzeg będzie płaski. Końcowym efektem rozwoju meandru jest powstanie jeziora zakolowego.