Krótkie zestawienie najważniejszych form powstających w wyniku grawitacyjnych ruchów masowych. Głównym czynnikiem rzeźbotwórczym jest oczywiście grawitacja, jednak w pierwszej kolumnie dodałem jaki materiał przemieszczając się w dół prowadzi do powstania określonych form terenu.
|
Grawitacyjne ruchy masowe |
||
|
czynnik rzeźbotwórczy |
proces |
forma terenu |
|
lawiny, rumosz skalny |
erozja |
żleb |
|
grawitacja, zwietrzelina |
erozja |
nisza osuwiskowa |
|
lawiny, rumosz skalny |
akumulacja |
stożek usypiskowy (piarg) |
|
grawitacja, zwietrzelina |
akumulacja |
jęzor osuwiskowy |
|
grawitacja, nasączenie wodą wierzchniej warstwy |
akumulacja |
język soliflukcyjny |
|
wody deszczowe i roztopowe |
erozja |
debrze |
|
wody deszczowe i roztopowe |
erozja |
wąwozy |
Jęzor osuwiskowy – nagromadzenie materiału u podnóża niszy osuwiskowej. Materiał, który osunął się w dół z miejsca, w którym znajduje się Nisza osuwiskowa, natrafiając na wypłaszczenie terenu u podnóża zbocza ulega nagromadzeniu.
Nisza osuwiskowa – zagłębienie na stoku oddzielone od nienaruszonej części stoku wyraźną krawędzią. Powstaje w wyniku zachwiania równowagi na zboczu.
![]() |
| Osuwisko / Hans Braxmeier z Pixabay |
Stożek usypiskowy (piarg) – nagromadzenie się rumosz skalnego u podnóża zbocza (wylotu żlebu). Najdrobniejszy materiał znajduje się na górze stożka a grubszy na dole. Piargi tworzą się z rumosz skalnego, który przemieszcza się w dół i na zboczu tworzy żleb.
![]() |
| Stożki usypiskowe u podnóża zbocza / Artie_Navarre z Pixabay |
Wąwóz – głębokie rozcięcie o wąskim dnie i stromych zboczach. Powstaje w wyniku wypłukiwania podłoża przez wody roztopowe i opadowe. Charakterystyczne dla obszarów lessowych.
![]() |
| Wąwóz Korzeniowy Dół w Kazimierzu Dolnym / Fot. Michał Barański |
Żleb – wąska rynna w stromych ścianach. Powstaje w miejscach o zmniejszonej odporności, w których przemieszcza się w dół rumosz skalny (zwietrzałe części skał)
GeoEdukacja to gry, podcasty, kanał youtube i ta strona interentowa.
Wspieraj działalność GeoEdukacji w serwisie Patronite.




