Upał szkodzi. Długotrwały upał jeszcze bardziej, podobnie jak ekstremalnie wysokie temperatury.
Wykres przedstawia liczbę zgonów od 20 tygodnia roku według ISO 8601 (mniej więcej początek drugiej dekady maja) do 36 tygodnia (końcówka sierpnia).
Poszczególne linie to kolejne lata od 2015 roku do 2026 (na dzień 7 września na stronie GUS są dane do 27 tygodnia bieżącego roku). Kolorami wyszczególniona jest średnia oraz wybrane lata.
W 2015 roku mieliśmy do czynienia z rekordowo długimi falami upałów (jeszcze dłuższe były w 1994 roku). W niektórych miejscach temperatury maksymalne przekraczały 30C przez nawet 13 dni z rzędu. Na wykresie ta fala upałów odpowiada 32-33 tygodniowi.
2019 to upały na początku czerwca widoczne na wykresie w okolicy 23-24 tygodnia.
Rok 2022 to kilka fal upałów, które w niektórych regionach przełożyły na ponad 20 dni z temperaturą ponad 30C. Pierwsza, nieco krótsza wystąpiła na przełomie czerwca i lipca (26 tydzień) , druga, dłuższa i z wyższymi temperaturami miała miejsce w drugiej połowie sierpnia (okolice 33 tygodnia).
No i warto jeszcze dorzucić tutaj rok 2026 i końcówka czerwca, kiedy padały rekordy temperatury (27 tydzień). Większa tygodniowa liczba zgonów wystąpiła w okresie maj – sierpień tylko 2 krotnie:
wiosna 2021 – COVID
koniec sierpnia 2022 – upał plus COVID

Za każdym razem fale upałów/wysokie temperatury skutkują większą liczbą zgonów, a ich ilości porównywalne są z wiosennym lockdownem 2021 w czasie pandemii. Upał to nie jest „ciepło” – to realne zagrożenie, dla naszych bliskich.

Czy zimą również ludzie umierają z powodu ekstremalnych temperatur? Tak. Jeżeli porównamy ze sobą półrocze ciepłe i zimne to wyjdzie nam bardzo obiecująca prawidłowość, dzięki której można próbować wysnuć wniosek, że nie mamy co się obawiać wysokich temperatur – zimą umiera więcej ludzi niż latem. To fakt. Warto tylko dorzucić do tego przynajmniej dwie informacje: 

1. To w chłodnej porze roku występuje więcej chorób

2. Dlatego, że zimą umiera więcej osób, to wcale nie znaczy, że będzie się przyjemniej umierać latem… To, że gdzieś jest gorzej, to wcale nie znaczy, że u nas jest dobrze.

Zakończę cytatem:

„Najważniejsze nie jest jednak to, czy upał, czy zimno jest bardziej niebezpieczne, ale to, w jaki sposób możemy uratować jak najwięcej istnień ludzkich, zwłaszcza w obliczu postępujących zmian klimatu. Obecnie, biorąc pod uwagę panujące trendy klimatyczne i ograniczone sukcesy w zakresie łagodzenia skutków zmian klimatu, najnowsza literatura epidemiologiczna wyraźnie wskazuje, że pilne skupienie się na zgonach związanych z upałami jest w pełni uzasadnione.”

Alahmad B, Tobias A, Masselot P et al. Are there more cold deaths than heat deaths? The Lancet Planetary Health, 9, e170-e171