Posłuchaj tego tekstu w formie podcastu:
Tutaj nie bÄ™dzie niespodzianek. NajwiÄ™ksze prÄ™dkoÅ›ci wiatru zmierzono w tornadzie, ale zaczniemy od czegoÅ› innego, bo przecież nie wszÄ™dzie tornada wystÄ™pujÄ…. Generalnie z dużymi prÄ™dkoÅ›ciami wiatru powinniÅ›my kojarzyć sobie AntarktydÄ™. To wÅ‚aÅ›nie tam, zmierzono najwiÄ™kszÄ… Å›redniÄ… dobowÄ… prÄ™dkość wynoszÄ…cÄ… 174 km/h. W Polsce ostrzeżenia pojawiajÄ… siÄ™ przy wietrze, którego prÄ™dkoÅ›ci zbliżajÄ… siÄ™ do 100 km/h i to w porywach, czyli przez krótki czas (oficjalne ostrzeżenia IMGW dotyczÄ…ce silnego wiatru, pojawiajÄ… siÄ™ przy wietrze, którego Å›rednia prÄ™dkość przekroczy 55 km/h lub prÄ™dkość w porywach bÄ™dzie wyższa niż 70 km/h). Najsilniejszy podmuch wiatru, czyli wÅ‚aÅ›nie ten czasowy wzrost prÄ™dkoÅ›ci, który nazywamy porywami zanotowano w w 1996 roku w cyklonie Oliwia w Zachodniej Australii. Poryw wiatru trwajÄ…cy 3 sekundy miaÅ‚ prÄ™dkość 408 km/h i to wÅ‚aÅ›nie ten wynik jest uznawany, za najwyższÄ… prÄ™dkość wiatru na Å›wiecie. Poza cyklonem tropikalnym najwiÄ™ksza zanotowana prÄ™dkość wiatru to 372 km/h.Â
Jednak zdecydowanie, rodzajem wiatru osiÄ…gajÄ…cym najwiÄ™ksze prÄ™dkoÅ›ci jest tornado. Skala Fujity dzieli tornada na 6 kategorii od F0 do F5. PodziaÅ‚u tego dokonano jednak nie w oparciu o prÄ™dkość wiatru a o zniszczenia, jakie jest w stanie wyrzÄ…dzić. I tak kategoria F5 to ryzyko podnoszenia budynków z fundamentów a samochody mogÄ… być przenoszone na odlegÅ‚ość 100m. Odpowiada to prÄ™dkoÅ›ciom wiatru powyżej 419km/h. 3 maja 1999 roku w miejscowoÅ›ciach Bridge Creek oraz Moore w okolicach Oklahoma City zanotowano najwiÄ™kszÄ… prÄ™dkość wiatru. Tornado, które trwaÅ‚o blisko półtorej godziny i dokonaÅ‚o olbrzymich zniszczeÅ„ nazywano miÄ™dzy innymi „Palcem Bożym”. Z resztÄ… nie byÅ‚o to tego dnia jedyne tornado, bo łącznie zanotowano ich ponad 60 nad 3 stanami, przez które przechodziÅ‚y ogromne chmury burzowe.Â
Prędkość wiatru jaką zmierzono radarem dopplerowskim montowanym na ciężarówce, wyniosła 484 km/h z dokładnością pomiaru +- 32 km/h. To mniej więcej połowa prędkości z jaką poruszają się odrzutowe samoloty pasażerskie. Jednak to nie jest największa oficjalnie uznawana prędkość wiatru, ponieważ tego pomiaru nie wykonano wiatromierzem. A jak wygląda na tym tle Polska? W 1990 roku na Śnieżce zmierzono poryw wiatru o prędkości 345 km/h. Warto jeszcze wspomnieć o sytuacji, w której nie zmierzono prędkości wiatru, ale patrząc na skutki, można się spodziewać, że była ona ogromna. 20 lipca 1931 roku w Lublinie powstało tornado, które według opisów zrzucało wagony kolejowe z torów, wyrywało drzewa z korzeniami, czy wyginało metalowe konstrukcje. Taki opis skutków oznacza, że mogło to być tornado 5 kategorii, którego szacunkowa prędkość mogła wynosić około 500 km/h. Obecnie naukowcy uważają, że należy uznać je za F4, czyli jedno oczko niżej.
INNOWACJA PEDAGOGICZNA – WYKORZYSTANIE PODCASTU W NAUCZANIU GEOGRAFII
Podcast GeoEdukacja (YouTube, Spotify) istnieje od 2020 roku. Choć jego początki były skromne, powolne i
Omówienie zadań maturalnych z geografii (maj 2025)
Zapraszam do zapoznania się z dokładnym omówieniem egzaminu maturalnego z geografii z maja 2025. Był
Omówienie zadań maturalnych z geografii (maj 2023)
Zapraszam do zapoznania się z dokładnym omówieniem egzaminu maturalnego z geografii z maja 2023. Był
Dodatkowe materiały do matury z geografii
Do tej pory dostęp do tych materiałów był możliwy tylko dla Patronów wspierających serwis poprzez
Jak nauczyć AI geografii? Czyli jak wykorzystać Teachable Machine w edukacji geograficznej.
Nie zawsze korzystanie ze sztucznej inteligencji musi oznaczać pójście na łatwiznę czy szukanie szybkich rozwiązań.
