18. Problemy współczesnego świata / 5. litosfera

Osuwisko w wiosce Blatten (Szwajcaria)

Wioska Blatten praktycznie znikła z powierzchni ziemi 28 maja 2025 roku. A istniała od XIV wieku. Przynajmniej z tego okresu pochodzą pierwsze informacje na jej temat.Przestała ona istnieć w wyniku osuwiska składającego się ze skał oraz części lodowca Birch znajdującego się nad doliną. Skały przegrodziły płynącą dolina rzekę Lonza powodując powstanie jeziora osuwiskowego prowadząc do powstania kolejnego zagrożenia w postaci przerwania tamy ze skał przez gromadzącą się wodę i powstanie…

0 Komentarzy

16 lipca, 2025

1. Metody badań / 2. ziemia we wszechświecie / 3. atmosfera / 4. hydrosfera / 5. litosfera

Geografia – klasa 1

Poniżej znajdziecie informacje na temat tego, gdzie znaleźć komplet materiałów multimedialnych przeznaczonych do geografii na poziomie rozszerzonym dla klasy 1. Oczywiście materiały te mogą być przydatne zarówno przy nauce na bieżąco jak i przy powtórce do matury z geografii. 1. Playlista na Spotify Poniżej znajduje się playlista utworzona w serwisie Spotify ze wszystkimi odcinkami podcastu GeoEdukacja. Obejmuje ona ponad 70 odcinków, które trwają ponad 17 godzin. A o tym dlaczego podcast może Ci…

0 Komentarzy

4 lutego, 2024

14. Azja / 5. litosfera

Wulkanizm i trzęsienia ziemi w Azji

Posłuchaj tego odcinku w formie podcastu: Azja, tak jak powiedzieliśmy sobie wcześniej, jest największym kontynentem. Stąd nic dziwnego, że będzie tam występować bardzo wiele różnych zjawisk i procesów. Dzisiaj powiemy sobie o dwóch, które zaliczają się do tak zwanych procesów wewnętrznych, to znaczy, że powstają w wyniku działania energii, która pochodzi z wnętrza naszej planety. W występowaniu zarówno zjawisk wulkanicznych, jak i trzęsień ziemi sprzyja budowa geologiczna Azji. Jej obszar znajduje się na płytach litosfery, a właśnie w pobliżu granic poszczególnych…

0 Komentarzy

2 lipca, 2023

Read more about the article Największe tsunami

Zniszczenia w Zatoce Lituya. Czerwona strzałką zaznaczono miejsce, w którym powstało osuwisko, żółta strzałka wskazuje miejsce, w którym fala osiągnęła największą wysokość /By D.J. Miller, United States Geological Survey - USGS via [1], Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=72308974

4. hydrosfera / 5. litosfera

Największe tsunami

Największe tsunami wydarzyło się w 1958 roku w Zatoce Lituya na Alasce. Powstała najwyższa fala tsunami w najwyższym miejscu sięgnęła wysokości 524 m n.p.m. Pierwsze, jak to zwykle w takich przypadkach bywa, było trzęsienia ziemi. Jego magnituda szacowana jest na 7,8-8,3 stopni. Epicentrum tego trzęsienia ziemi znajdowało się w odległości 21 km. W jego efekcie w Zatoce Gilberta (północno-wschodni fragment fragment Zatoki Lituya) utworzyło się olbrzymie osuwisko o masie prawie…

0 Komentarzy

26 lutego, 2023

1. Metody badań / 5. litosfera / mapa

Rzeźba terenu na mapie cieniowanej

Na początku zapraszam do obejrzenia materiału wideo na temat mapy reliefowej. Zadania z nią związane pojawiają się na praktycznie każdej maturze z geografii w ostatnich latach.Fragment:https://youtu.be/XFmi2ULGqKw?si=eTnbawwrh45AQJ_NPełna wersja dla wspierających kanał YouTube:https://www.youtube.com/watch?v=4y29Y5gx5dMCieniowanie to dosyć stara metoda przedstawianie rzeźby terenu. Przedstawia ona rzeźbę terenu oświetloną przez źródło światła znajdujące się w północno-zachodnim narożniku mapy. Zastosowanie tej metody czyni rzeźbę terenu bardziej trójwymiarową. Poniżej kilka fragmentów Polski przedstawiających bardzo charakterystyczne elementy krajobrazu naturalnego.…

0 Komentarzy

22 lutego, 2023

5. litosfera

Wodospady

Na początek kilka słów na temat rekordów. Jako najwyższy wodospad najczęściej podaje się Salto Angel w Ameryce Południowej a konkretnie w Wenezueli. Jego wysokość wynosi około 1 km, zależnie od źródła danych ale najczęściej powtarzająca się wartość to 979 m. Z pewnością jest to wodospad, który ma największy nieprzerwany spadek ponad 700m (a nawet 807 m zależnie od źródła). A potem zaczynają się schody. Bo według World Waterfall Database wysokość…

0 Komentarzy

19 stycznia, 2023

5. litosfera

Erozyjna działalność rzeki – w miniaturze

Jest takie miejsce w województwie świętokrzyskim, gdzie znajdują się tropy dinozaurów odciśnięte w skałach i można je zobaczyć na miejscu a nie w jakimś muzeum. Ja tak lubię... I w takim właśnie celu udałem się do rezerwatu Gagaty Sołtykowskie. Faktycznie, tropy są, można je zobaczyć i robią wrażenie. Na dowód zdjęcie poniżej. Ale... Poprzednie Następne Ale to co mnie zachwyciło, to krajobraz dawnej kopalni glin ceramicznych. Kopalnia jest nieczynna od…

0 Komentarzy

11 grudnia, 2022

5. litosfera / film / mapa

Trzęsienia ziemi

Tym razem trochę materiałów o trzęsieniach ziemi.Pierwszy wykres przedstawia rozchodzenie się fal wewnątrz naszej planety. Widzimy jak poszczególne rodzaje fal sejsmicznych ulegają załamaniu na granicach pomiędzy poszczególnymi warstwami naszej planety, czyli na strefach nieciągłości. Ten wykres może nawet bardziej przydać się przy omawianiu budowy wnętrza Ziemi. Kolejna ilustracja przedstawia Ognisty pierścień Pacyfiku. Wyraźnie widzimy, że na wybrzeżach Oceanu Spokojnego jest wyraźnie większa liczba trzęsień Ziemi. Poniższa mapa przedstawia trzęsienia ziemi…

0 Komentarzy

31 października, 2022

wyomings-devils-tower-3915790 Mike Goad z Pixabay

5. litosfera

Plutonizm

Plutonizm, to ogół procesów związanych z przemieszczaniem się magmy wewnątrz skorupy ziemskiej. O rodzajach intruzji parę słów za moment, ale pierwsza ważna rzecz na początek, to fakt, że skoro ta magma przemieszcza się we wnętrzu skorupy ziemskiej i zbliżając się do powierzchni zastyga powoli, to intruzje będą tworzyć skały magmowe głębinowe, czyli jawnokrystaliczne. W kontekście szkolnym chyba najważniejszą rzeczą do zapamiętania jest podział intruzji na zgodne, czyli takie, w których…

0 Komentarzy

22 października, 2022

5. litosfera

Krzemień

Krzemień jest skałą osadową. W dawnych czasach był wykorzystywany do wyrobu broni (groty strzał, siekiery), narzędzi, krzesania ognia. Dzisiaj jednak o krzemieniu jako o skale. Można go spotkać w skałach węglanowych (np. w wapieniach) w postaci konkrecji (czyli zespołu minerałów, które narastają od środka na zewnątrz - przeciwieństwem jest geoda, gdzie minerały narastają do środka) o kształcie soczewki lub bulwy. W Polsce, chyba najbardziej znanym miejscem występowania krzemienia są Krzemionki…

0 Komentarzy

3 października, 2022